Branche RI&E

Wat houdt een branche-RI&E in?

Een branche-RI&E is een risico-inventarisatie en -evaluatie die speciaal is ontwikkeld voor organisaties binnen een bepaalde sector. Het instrument bevat arbeidsrisico’s, vragen en aandachtspunten die binnen die branche vaak voorkomen. 

Dat is waardevol, omdat brancheorganisaties doorgaans goed weten welke werkzaamheden, omstandigheden en veiligheids- en gezondheidsrisico’s bij hun leden spelen. Door die kennis collectief te vertalen naar een RI&E-instrument, hoeven individuele werkgevers niet volledig vanaf nul te beginnen. 

Een branche-RI&E is echter geen automatisch eindproduct. Je moet het instrument altijd invullen en aanvullen op basis van jouw eigen organisatie, medewerkers, locaties en werkzaamheden. 

Lees meer over onze aanpak en het opstellen van een RI&E op onze RI&E pagina.

Direct antwoord: wat is een branche-RI&E? 

Een branche-RI&E is een hulpmiddel waarmee organisaties binnen een bepaalde branche hun arbeidsrisico’s kunnen inventariseren en beoordelen. 

Het instrument wordt doorgaans ontwikkeld vanuit collectieve kennis over: 

• veelvoorkomende werkzaamheden; 

• typische arbeidsrisico’s; 

• gebruikte machines en arbeidsmiddelen; 

• fysieke en mentale belasting; 

• gevaarlijke stoffen; 

• ongevalsrisico’s; 

• sectorale wet- en regelgeving; 

• gebruikelijke beheersmaatregelen. 

Een brancheorganisatie vertegenwoordigt meerdere bedrijven die binnen dezelfde sector actief zijn. Daardoor heeft zij vaak een goed totaalbeeld van de risico’s die binnen de branche kunnen voorkomen. Een branche-RI&E verlaagt zo de drempel voor vooral kleinere organisaties om systematisch met arbeidsomstandigheden aan de slag te gaan.

Waarom maken brancheorganisaties een branche-RI&E? 

Veel organisaties vinden het lastig om zelf te bepalen welke onderwerpen in hun RI&E moeten worden opgenomen. Vooral bij kleinere werkgevers ontbreekt soms de tijd of inhoudelijke kennis om alle arbeidsrisico’s zelfstandig te inventariseren. 

Een brancheorganisatie kan daarbij helpen door de kennis en ervaringen van verschillende bedrijven te bundelen. Hierdoor ontstaat een collectieve basis waarin risico’s zijn opgenomen die kenmerkend zijn voor de sector. 

• relevante risico’s zijn al herkenbaar opgenomen; 

• werkgevers hoeven niet volledig vanaf nul te beginnen; 

• vragen sluiten beter aan op de dagelijkse praktijk; 

• veelvoorkomende maatregelen kunnen worden voorgesteld; 

• kennis en ervaringen uit de branche worden collectief benut; 

• kleinere organisaties krijgen een toegankelijk hulpmiddel. 

De kracht van een branche-RI&E zit daarmee in de combinatie van collectieve branchekennis en toepassing binnen de eigen organisatie. 

Is een branche-RI&E verplicht?

Nee, het gebruik van een branche-RI&E is niet verplicht. De RI&E zelf is voor werkgevers met medewerkers in beginsel wel verplicht. 

Je kunt de RI&E op verschillende manieren opstellen: 

• met een erkende branche-RI&E; 

• met een niet-erkend branche-instrument; 

• met een algemeen RI&E-instrument; 

• door een volledig organisatiespecifieke RI&E op te bouwen; 

• door een deskundige de RI&E te laten opstellen. 

Welke route passend is, hangt onder andere af van de omvang van de organisatie, de branche, de werkzaamheden en de aanwezige risico’s. 

Een branche-RI&E is vooral interessant wanneer het instrument goed aansluit op jouw bedrijfsactiviteiten. Valt jouw organisatie formeel binnen een branche, maar wijken de werkzaamheden sterk af van wat in het instrument wordt behandeld? Dan kan aanvullende verdieping of een RI&E op maat nodig zijn.  

Wanneer is een RI&E verplicht? 

Rond de RI&E bestaan veel misverstanden. Een veelgehoord verhaal is dat een RI&E pas verplicht zou zijn wanneer een organisatie meer dan 40 personeelsuren per week heeft. Dat klopt niet. 

Zodra je medewerkers in dienst hebt, ben je werkgever en is een RI&E in beginsel verplicht. De grens van 40 uur heeft alleen betrekking op de vorm waarin een zeer kleine werkgever aan deze verplichting kan voldoen. 

Wordt er door alle medewerkers samen maximaal 40 uur per week gewerkt? Dan mag je gebruikmaken van de Checklist Gezondheidsrisico’s. Deze vereenvoudigde RI&E hoeft niet te worden getoetst. 

Bij het berekenen van die 40 uur tel je de gewerkte uren van alle medewerkers bij elkaar op. De uren van de werkgever zelf tellen niet mee, maar de uren van stagiairs wel. 

Werk je met personeel dat gezamenlijk meer dan 40 uur per week werkt? Dan moet je een reguliere RI&E met een plan van aanpak opstellen. 

Moet iedere RI&E worden getoetst?

De hoofdregel is dat een RI&E moet worden getoetst. In de meeste gevallen voert een gecertificeerde arbodienst of een gecertificeerde arbokerndeskundige deze toets uit. 

Er zijn twee belangrijke uitzonderingsroutes. 

Maximaal 40 personeelsuren per week 

Wanneer alle medewerkers samen maximaal 40 uur per week werken, kun je gebruikmaken van de Checklist Gezondheidsrisico’s. Deze hoeft niet te worden getoetst. 

Je moet dus nog steeds arbeidsrisico’s inventariseren en maatregelen bepalen. Alleen de gebruikte vorm en de toetsingsplicht zijn anders. 

Maximaal 25 medewerkers en een erkende branche-RI&E 

Heb je maximaal 25 medewerkers in dienst en gebruik je een erkend branche-RI&E-instrument dat bij jouw branche past? Dan hoef je de ingevulde RI&E in beginsel niet afzonderlijk te laten toetsen. 

Daarbij gelden belangrijke voorwaarden: 

• de organisatie heeft maximaal 25 medewerkers; 

• het gaat om personen of arbeidsovereenkomsten, niet om fte; 

• het instrument hoort daadwerkelijk bij jouw branche; 

• het branche-instrument was erkend op het moment dat je de RI&E afrondde; 

• je hebt het instrument volledig en passend ingevuld; 

• organisatiespecifieke risico’s zijn voldoende meegenomen. 

Het groene erkenningssymbool op RIE.nl laat zien welke instrumenten volgens de wettelijke regels voor een erkend branche-RI&E-instrument zijn opgesteld. 

Minder dan 25 medewerkers betekent niet automatisch vrijstelling 

Een belangrijk misverstand is dat iedere organisatie met minder dan 25 medewerkers haar RI&E niet hoeft te laten toetsen. Dat is niet juist. 

De vrijstelling geldt alleen wanneer je: 

1. maximaal 25 medewerkers hebt; 

2. een erkende branche-RI&E gebruikt; 

3. het instrument bij jouw branche past; 

4. het instrument op het juiste moment erkend was. 

Gebruik je een algemene RI&E, een niet-erkend branche-instrument of een instrument uit een andere sector? Dan kan toetsing alsnog verplicht zijn. 

Ook wanneer er voor jouw branche geen erkend instrument beschikbaar is, geldt de vrijstelling niet automatisch. 

Wat betekent ‘erkende branche-RI&E’? 

Een branche-RI&E kan wel of niet erkend zijn. 

Bij een erkend branche-instrument is beoordeeld of de ontwikkeling en inhoud voldoen aan de voorwaarden die voor erkenning gelden. Op RIE.nl zijn erkende instrumenten herkenbaar aan een groen vinkje. 

Die erkenning heeft vooral betekenis voor organisaties met maximaal 25 medewerkers. Gebruiken zij het erkende instrument van hun eigen branche, dan kan de afzonderlijke toetsing vervallen. 

Een niet-erkend branche-instrument kan nog steeds een bruikbaar hulpmiddel zijn. Het gebruik ervan geeft alleen niet automatisch recht op vrijstelling van toetsing. 

Controleer daarom altijd: 

• of het instrument erkend is; 

• of de erkenning nog geldig is; 

• of jouw organisatie onder de betreffende branche valt; 

• of het instrument aansluit op alle werkzaamheden. 

Hoe vind je een branche-RI&E? 

Op RIE.nl staat een overzicht van beschikbare branche-RI&E-instrumenten. Je kunt zoeken per sector en controleren of er een instrument bestaat dat bij jouw organisatie past. 

De instrumenten zijn onder andere ingedeeld in sectoren zoals bouwnijverheid, industrie, vervoer en opslag, horeca, handel, landbouw, onderwijs, zorg en welzijn, zakelijke dienstverlening en informatie en communicatie. 

Bij het overzicht staat aangegeven of een instrument is erkend. Zie je een groen vinkje, dan is gecontroleerd of het instrument volgens de regels voor erkenning is ontwikkeld. 

Controleer niet alleen de naam van het instrument. Lees ook voor welke bedrijven, cao’s, werkzaamheden of branche-indelingen het bedoeld is. Een organisatie kan meerdere activiteiten uitvoeren en daardoor niet volledig binnen één standaardprofiel passen.

Gebruik de routeplanner van RI&E

Twijfel je welke RI&E-route voor jouw organisatie geldt? Dan kun je de routeplanner van RIE.nl gebruiken. 

Je beantwoordt daarin enkele vragen over onder meer: 

• het hebben van medewerkers; 

• het totale aantal gewerkte personeelsuren; 

• het aantal medewerkers; 

• de branche waarin je actief bent; 

• de beschikbaarheid van een branche-instrument. 

Op basis van de antwoorden krijg je binnen enkele minuten een indicatie van de route die waarschijnlijk het beste bij jouw situatie past. 

De routeplanner helpt bijvoorbeeld bepalen: 

• of je de Checklist Gezondheidsrisico’s kunt gebruiken; 

• of er een branche-RI&E beschikbaar is; 

• of een erkend instrument bestaat; 

• of jouw RI&E moet worden getoetst; 

• welke vervolgstap logisch is. 

De routeplanner is een praktisch hulpmiddel. Bij een complexe organisatiestructuur, meerdere activiteiten of twijfel over de branche-indeling blijft een inhoudelijke beoordeling verstandig. 

Een branche-RI&E blijft organisatiespecifiek

Een branche-RI&E bevat risico’s die in de sector veel voorkomen. Dat betekent niet dat iedere organisatie binnen de branche dezelfde risico’s heeft. 

Je moet daarom altijd beoordelen welke vragen op jouw organisatie van toepassing zijn en welke onderwerpen ontbreken. 

• gebouwen en werklocaties; 

• machines en installaties; 

• gebruikte stoffen; 

• functies en werkzaamheden; 

• werktijden en ploegendiensten; 

• werken bij klanten; 

• opslag en intern transport; 

• thuiswerken; 

• bijzondere groepen medewerkers; 

• lokale procedures; 

• arbeidsverhoudingen en organisatiecultuur. 

Een branche-RI&E die zonder verdieping wordt ingevuld, kan een verkeerd gevoel van zekerheid geven. Het instrument helpt je op weg, maar ontslaat de werkgever niet van de verantwoordelijkheid om alle relevante arbeidsrisico’s te onderzoeken. 

Wanneer is een branche-RI&E onvoldoende? 

Een branche-RI&E is niet voor iedere organisatie de beste oplossing. 

• je voert meerdere verschillende bedrijfsactiviteiten uit; 

• je werkzaamheden passen niet goed binnen één branche; 

• je hebt meerdere soorten locaties; 

• medewerkers werken op klant- of projectlocaties; 

• je hebt veel risicovolle functies; 

• bijzondere stoffen, machines of processen worden gebruikt; 

• het branche-instrument is verouderd of niet erkend; 

• belangrijke arbeidsrisico’s staan niet in het instrument. 

Een productiebedrijf kan bijvoorbeeld onder één branche vallen, maar daarnaast een laboratorium, magazijn, technische dienst en buitendienst hebben. Het branche-instrument kan een goede basis bieden, maar aanvullende modules of een RI&E op maat kunnen nodig zijn om het geheel compleet te maken. 

Wat vaak misgaat bij het gebruik van een branche-RI&E 

Een branche-instrument maakt het opstellen van de RI&E toegankelijker, maar kan ook te oppervlakkig worden gebruikt. 

• het instrument als algemene checklist behandelen; 

• antwoorden invullen zonder medewerkers te spreken; 

• alleen naar beleid kijken en niet naar de werkvloer; 

• ontbrekende onderwerpen niet aanvullen; 

• geen onderscheid maken tussen locaties; 

• risicovolle functies onvoldoende verdiepen; 

• acties te algemeen formuleren; 

• niet controleren of het instrument erkend is; 

• ten onrechte aannemen dat toetsing niet nodig is. 

Ook bij een branche-RI&E hoort een concreet plan van aanpak. Daarin leg je vast welke maatregelen nodig zijn, wie verantwoordelijk is, wanneer acties worden uitgevoerd en hoe je controleert of de maatregel werkt. 

Branche-RI&E of RI&E op maat? 

De keuze hangt af van de aansluiting tussen het instrument en jouw organisatie. 

Een branche-RI&E is vaak passend wanneer: 

• de werkzaamheden herkenbaar overeenkomen met de branche; 

• de organisatie relatief overzichtelijk is; 

• de belangrijkste risico’s in het instrument staan; 

• weinig aanvullende locaties of functies aanwezig zijn; 

• het instrument actueel en bruikbaar is. 

Een RI&E op maat ligt meer voor de hand wanneer: 

• je organisatie verschillende activiteiten combineert; 

• je meerdere locaties met uiteenlopende risico’s hebt; 

• branchegrenzen niet duidelijk zijn; 

• specialistische of complexe risico’s spelen; 

• het branche-instrument te algemeen is; 

• je een volledig nieuwe structuur nodig hebt. 

Soms is een combinatie mogelijk. Het branche-instrument vormt dan de basis en wordt aangevuld met locatiespecifieke, functiegerichte of specialistische inventarisaties. 

Hoe helpt KAM Groep bij een branche-RI&E? 

KAM Groep helpt eerst bepalen welke route bij jouw organisatie past. We kijken niet alleen naar het aantal medewerkers, maar ook naar de werkzaamheden, branche-indeling, locaties en aanwezige risico’s. 

Daarbij beoordelen we: 

• of een branche-RI&E beschikbaar is; 

• of het instrument erkend is; 

• of het instrument bij jouw organisatie past; 

• of gebruik van het instrument invloed heeft op de toetsingsplicht; 

• welke onderwerpen aanvullend moeten worden onderzocht; 

• of een RI&E op maat een betere oplossing is. 

Wanneer een branche-RI&E passend is, kunnen we het opstellen volledig uit handen nemen. We gebruiken het branche-instrument dan als basis, maar vullen het aan met de werkelijke situatie binnen jouw organisatie. 

Het doel is niet alleen een ingevulde vragenlijst. Je krijgt een bruikbare RI&E met een concreet plan van aanpak waarmee je risico’s kunt beheersen en verbeteringen kunt volgen.

Van collectieve branchekennis naar verbetering 

Een branche-RI&E laat goed zien hoe collectieve kennis organisaties vooruit kan helpen. Veelvoorkomende risico’s en goede praktijken hoeven niet door iedere werkgever opnieuw te worden ontdekt. 

De waarde ontstaat echter pas wanneer je die algemene kennis vertaalt naar jouw eigen medewerkers en werkzaamheden. 

Een erkend branche-instrument kan tijd en toetsingskosten besparen, maar de RI&E blijft een verantwoordelijkheid van de werkgever. Je moet kunnen uitleggen waarom risico’s wel of niet van toepassing zijn en welke maatregelen je neemt. 

Dat is de stap van Norm naar Groei: de branche-RI&E niet gebruiken als snelle administratieve route, maar als praktisch vertrekpunt voor veiliger en gezonder werken. 

Welke RI&E-route past bij jouw organisatie?

Via de routeplanner en het overzicht van branche-instrumenten op RIE.nl krijg je snel een eerste beeld van de mogelijkheden. 

Twijfel je of het instrument werkelijk aansluit, of weet je niet zeker of toetsing nodig is? KAM Groep kan de situatie beoordelen en het opstellen van de branche-RI&E volledig uit handen nemen.  

Meer weten over RI&E

• RI&E laten opstellen

• Wat is een RI&E?

• Wat kost een RI&E? 

• Hoe pak je het opstellen van een RI&E aan?
• Toetsing van een RI&E
• RI&E op maat