ISO 9001:2026 is gepubliceerd. Daarmee krijgt de wereldwijd gebruikte norm voor kwaliteitsmanagement na ruim tien jaar een nieuwe editie. Voor organisaties die werken met ISO 9001:2015 roept dat direct vragen op. Wat verandert er precies? Moet je jouw kwaliteitsmanagementsysteem opnieuw inrichten? En hoe bereid je je voor op de overgang naar ISO 9001:2026?
De basis van ISO 9001 blijft herkenbaar. De nieuwe norm is geen compleet nieuw managementsysteem. De hoofdstukken over context, leiderschap, planning, ondersteuning, uitvoering, prestatie-evaluatie en verbetering blijven bestaan. Ook de procesbenadering en PDCA-cyclus blijven belangrijke uitgangspunten.
Toch zijn er inhoudelijk relevante wijzigingen. Kwaliteitscultuur en ethisch gedrag krijgen een expliciete plek. Risico’s en kansen worden duidelijker van elkaar gescheiden. Wijzigingsmanagement wordt versterkt en de toelichting op de normeisen is uitgebreid. Daarnaast is ISO 9001:2026 aangepast aan de actuele geharmoniseerde structuur van ISO-managementsysteemnormen.
ISO 9001:2015 versus ISO 9001:2026 in het kort
De belangrijkste boodschap voor organisaties die al ISO 9001-gecertificeerd zijn: je hoeft niet automatisch opnieuw te beginnen. De structuur en een groot deel van de bestaande eisen zijn herkenbaar gebleven. ISO beschrijft de nieuwe versie wel als een technische herziening van ISO 9001:2015. Ook is ISO 9001:2015/Amd 1:2024 in de nieuwe editie verwerkt.
| Onderwerp | ISO 9001:2015 | ISO 9001:2026 | Praktische betekenis |
| Termen en definities | Verwijzing naar ISO 9000 | Kernbegrippen deels opgenomen in hoofdstuk 3 | De norm is zelfstandiger leesbaar |
| Kwaliteitscultuur | Niet als expliciete eis benoemd | Expliciet onderdeel van leiderschap en bewustzijn | Meer aandacht voor gedrag en gedeelde waarden |
| Ethisch gedrag | Niet expliciet benoemd | Expliciet opgenomen | Leiderschap moet ethisch gedrag bevorderen |
| Risico’s en kansen | Gezamenlijk behandeld | Duidelijker van elkaar gescheiden | Risico’s én kansen vragen gerichte aandacht |
| Wijzigingen | Planning van wijzigingen aanwezig | Wijzigingsmanagement versterkt | Meer nadruk op beheerst veranderen |
| Annex A | Toelichting aanwezig | Veel uitgebreider | Meer praktische duiding; geen extra eisen |
| Annex B | Aanwezig | Verwijderd | Verwijzingen zijn anders ondergebracht |
1. Kwaliteitscultuur wordt een expliciet onderdeel van ISO 9001
Een van de opvallendste veranderingen in ISO 9001:2026 is de aandacht voor kwaliteitscultuur. In ISO 9001:2015 moest de directie al leiderschap en betrokkenheid tonen. ISO 9001:2026 gaat hierin verder. Hoofdstuk 5.1.1 verlangt nu expliciet dat het topmanagement kwaliteitscultuur en ethisch gedrag bevordert. De norm koppelt dit aan gedeelde waarden, houding, werkwijzen en handelingen binnen de organisatie.
Dat is een belangrijke verschuiving. Een goed kwaliteitsmanagementsysteem bestaat niet alleen uit processen, procedures, registraties en KPI’s. De manier waarop mensen dagelijks met kwaliteit omgaan, krijgt nadrukkelijker aandacht.
In de praktijk betekent dit dat je bij de overgang niet alleen documenten beoordeelt. Kijk ook naar leiderschap, gedrag, bewustwording en eigenaarschap. Dat sluit aan op onze aanpak bij KAM Groep: een managementsysteem moet niet alleen op papier kloppen. Het moet in de organisatie werken.
2. Ethisch gedrag krijgt een plek binnen kwaliteitsmanagement
Nieuw is de expliciete koppeling tussen kwaliteit en ethisch gedrag. ISO 9001:2026 benoemt ethisch gedrag bij leiderschap en bij bewustzijn van medewerkers. Medewerkers die onder verantwoordelijkheid van de organisatie werken, moeten zich bewust zijn van de kwaliteitscultuur en het ethisch gedrag binnen de organisatie.
Praktisch betekent dit niet automatisch dat iedere organisatie een compleet nieuw ethiekprogramma moet invoeren. De norm vraagt wel dat je nadenkt over wat passend ethisch gedrag binnen jouw kwaliteitsmanagementsysteem betekent en hoe leiderschap dit bevordert. Denk bijvoorbeeld aan transparantie richting klanten, besluitvorming bij kwaliteitsproblemen en het omgaan met fouten.
3. Risico’s en kansen worden duidelijker van elkaar gescheiden
Risicogebaseerd denken was al onderdeel van ISO 9001:2015. ISO 9001:2026 maakt een duidelijker onderscheid tussen risico’s en kansen. Hoofdstuk 6.1 bevat aparte onderdelen voor het bepalen van risico’s en kansen, acties om risico’s aan te pakken en acties om kansen aan te pakken.
Bij risico’s vraagt de nieuwe norm om relevante risico’s te bepalen, analyseren en evalueren wanneer deze een ongewenst effect kunnen hebben op het vermogen om consequent conforme producten en diensten te leveren en de klanttevredenheid te verhogen.
Tegelijkertijd krijgen kansen een duidelijkere eigen positie. Naast risk-based thinking wordt opportunity-based thinking nadrukkelijker zichtbaar. Controleer daarom bij de overgang niet alleen je huidige risicoanalyse, maar ook hoe kansen worden bepaald, opgevolgd en geëvalueerd.
4. Meer aandacht voor kwaliteitsmanagement in een veranderende context
De contextanalyse bestond al in ISO 9001:2015. ISO 9001:2026 houdt dit principe in stand en benoemt onder andere juridische, technologische, competitieve, marktgerichte, culturele, politieke, sociale, economische en milieugerelateerde onderwerpen als mogelijke externe factoren.
De organisatie moet bovendien bepalen of klimaatverandering een relevant issue is voor het kwaliteitsmanagementsysteem. Ook kunnen relevante belanghebbenden eisen hebben die verband houden met klimaatverandering. Dat betekent niet dat iedere ISO 9001-organisatie automatisch klimaatdoelstellingen moet formuleren. De relevantie voor de eigen context is bepalend.
5. Wijzigingsmanagement wordt versterkt
ISO 9001:2015 bevatte al eisen voor het gepland doorvoeren van wijzigingen. De nieuwe editie versterkt dit onderwerp. Dat past bij organisaties die steeds sneller veranderen, bijvoorbeeld door nieuwe IT-systemen, automatisering, AI-toepassingen, reorganisaties, nieuwe leveranciers of gewijzigde dienstverlening.
De praktische kern is dat je vooraf nadenkt over de gevolgen van relevante veranderingen. Wie is verantwoordelijk? Welke processen veranderen? Welke risico’s en kansen ontstaan? Welke middelen zijn nodig? Hoe communiceer je de verandering? En hoe controleer je achteraf of de wijziging het gewenste resultaat heeft?
6. Kennis moet worden behouden, toegepast en gedeeld
Organisatorische kennis was al onderdeel van ISO 9001:2015. ISO 9001:2026 formuleert de eis scherper. De organisatie moet de kennis bepalen die nodig is voor haar processen en voor het bereiken van de beoogde resultaten van het kwaliteitsmanagementsysteem. Die kennis moet, voor zover nodig, behouden, toegepast en gedeeld worden.
Denk bijvoorbeeld aan kritische kennis die alleen bij één ervaren medewerker aanwezig is. Wat gebeurt er wanneer die medewerker vertrekt? Of wanneer nieuwe technologie wordt ingevoerd waarvoor andere competenties nodig zijn? Een praktische GAP-analyse kijkt daarom niet alleen naar opleidingsregistraties, maar ook naar de manier waarop cruciale kennis door de organisatie stroomt.
7. Bewustzijn gaat verder dan het kennen van het kwaliteitsbeleid
Medewerkers moesten onder ISO 9001:2015 al weten wat het kwaliteitsbeleid en relevante kwaliteitsdoelstellingen zijn, wat hun bijdrage aan het kwaliteitsmanagementsysteem is en wat de gevolgen zijn wanneer niet aan de eisen wordt voldaan. ISO 9001:2026 voegt daar expliciet bewustzijn van de kwaliteitscultuur en het ethisch gedrag van de organisatie aan toe.
Bewustzijn hoort uiteindelijk zichtbaar te worden in het dagelijkse handelen. Dit is precies waar een managementsysteem van papier naar praktijk gaat.
8. Technologie en digitalisering zijn zichtbaarder in de toelichting
ISO 9001:2026 is geschreven voor een andere technologische werkelijkheid dan die van 2015. In Annex A komen onder andere IT-systemen voor dataverzameling en analyse, digitale systemen en moderne communicatievormen terug. Ook wordt rekening gehouden met werken op locatie, op afstand en combinaties daarvan.
Niet iedere moderne technologieverwijzing in Annex A is echter een nieuwe eis. Annex A is informatief en voegt geen aanvullende normeisen toe. De praktische vraag is daarom vooral welke technologie jouw organisatie inmiddels gebruikt binnen kwaliteitsprocessen en of de gevolgen daarvan voldoende worden beheerst.
9. De structuur blijft grotendeels vertrouwd
De bekende hoofdstructuur blijft overeind: context van de organisatie, leiderschap, planning, ondersteuning, uitvoering, evaluatie van prestaties en verbetering. Ook de PDCA-benadering blijft onderdeel van ISO 9001.
Een bestaand managementsysteem dat goed functioneert, vormt dus een logisch vertrekpunt voor de transitie. De uitdaging zit vooral in het bepalen waar de gewijzigde eisen impact hebben en waar bestaande werkwijzen moeten worden aangescherpt.
10. Hoofdstuk 3 bevat nu kerntermen en definities
ISO 9001:2015 verwees voor termen en definities naar ISO 9000. In ISO 9001:2026 is een beperkt aantal kerntermen en definities rechtstreeks in hoofdstuk 3 opgenomen. ISO 9000 blijft daarnaast de normatieve referentie voor termen en definities binnen kwaliteitsmanagement. Voor gebruikers maakt dit ISO 9001 op onderdelen makkelijker zelfstandig te lezen en te interpreteren.
11. Annex A is veel uitgebreider geworden
Annex A is grondig herzien en bevat veel meer uitleg over de bedoeling en toepassing van de verschillende normeisen. Belangrijk: deze toelichting voegt geen nieuwe eisen toe. De tekst in hoofdstukken 4 tot en met 10 bevat de eisen; Annex A helpt om die eisen te begrijpen en geeft context en voorbeelden.
Annex B uit ISO 9001:2015 is verwijderd. Verwijzingen naar andere relevante ISO/TC 176-documenten zijn anders ondergebracht.
Wat verandert er níét in ISO 9001:2026?
ISO 9001:2026 blijft gericht op het vermogen van een organisatie om consequent producten en diensten te leveren die voldoen aan eisen en op het verhogen van klanttevredenheid. Het kwaliteitsmanagementsysteem blijft gebaseerd op een procesmatige aanpak en continue verbetering.
- een volledig nieuw kwaliteitshandboek
- alle processen opnieuw beschrijven
- alle bestaande documentatie vervangen
- een compleet nieuw managementsysteem bouwen
De eerste stap is juist vaststellen waar jouw huidige systeem al voldoet en waar daadwerkelijk een verschil zit. Dat voorkomt onnodig werk.
Wat betekent ISO 9001:2026 voor jouw huidige kwaliteitsmanagementsysteem?
De impact verschilt per organisatie. Een organisatie die ISO 9001:2015 vooral documentair heeft ingericht, kan relatief veel werk hebben aan onderwerpen als kwaliteitscultuur, bewustzijn en daadwerkelijk toegepaste risico- en kanssturing. Een organisatie die kwaliteit al sterk heeft geïntegreerd in leiderschap, strategie en dagelijkse processen kan veel onderdelen al op orde hebben.
Direct antwoord: heb je al een goed werkend ISO 9001:2015-managementsysteem? Dan is het logische uitgangspunt niet opnieuw implementeren, maar gericht bepalen waar ISO 9001:2026 nieuwe of gewijzigde eisen stelt en waar je bestaande systeem daarop moet worden aangepast.
Hoe bereid je je voor op ISO 9001:2026?
Een goede transitie begint met inzicht. Start met een GAP-analyse waarin je ISO 9001:2015-managementsysteem wordt vergeleken met ISO 9001:2026. Kijk daarbij niet alleen naar documenten, maar ook naar de manier waarop de organisatie daadwerkelijk werkt.
Bepaal vervolgens per verschil de impact. Moet een proces worden aangepast? Is aanvullende documentatie nodig? Moet de directie anders worden betrokken? Moeten medewerkers extra bewust worden gemaakt van kwaliteitscultuur en ethisch gedrag? Of is de huidige werkwijze al voldoende en moet deze alleen beter aantoonbaar worden gemaakt?
Leg daarna verantwoordelijkheden en planning vast. Zo voorkom je dat de transitie een los project van de KAM-manager wordt. Proceseigenaren, management en medewerkers hebben ieder een rol.
Na implementatie toets je de aangepaste werkwijze met een interne audit. De directiebeoordeling is vervolgens een logisch moment om prestaties, auditresultaten, verbeterkansen en de effectiviteit van acties rond risico’s en kansen te beoordelen. Daarna kan de organisatie gericht richting de externe audit werken.
KAM Groep helpt om deze overgang pragmatisch aan te pakken: niet onnodig veel papier creëren, maar zorgen dat de eisen begrijpelijk worden vertaald naar processen, verantwoordelijkheden en dagelijkse praktijk.
Wat vaak misgaat bij een overgang naar een nieuwe ISO-norm
Bij een nieuwe normversie ontstaat snel de neiging om ieder gewijzigd woord als een nieuwe eis te behandelen. Dat leidt tot extra procedures, formulieren en registraties die weinig toevoegen. Bij ISO 9001:2026 is dat extra belangrijk omdat Annex A aanzienlijk uitgebreider is geworden. Meer uitleg betekent niet automatisch meer verplichtingen.
Een tweede valkuil is de transitie volledig bij de kwaliteitsmanager neerleggen. Juist onderwerpen als kwaliteitscultuur, ethisch gedrag, risico’s, kansen en wijzigingen raken de hele organisatie. Een derde valkuil is te laat beginnen. Een procedure kun je snel herschrijven; gedrag en eigenaarschap vragen tijd.
Van ISO 9001:2015 naar ISO 9001:2026: Van Norm naar Groei
Een normwijziging kun je zien als verplicht onderhoud aan het managementsysteem. Wij kijken er liever breder naar. Het is een logisch moment om kritisch te kijken naar wat er de afgelopen jaren in je organisatie is veranderd.
Werken processen nog zoals ze ooit zijn beschreven? Zijn verantwoordelijkheden duidelijk? Leveren KPI’s nog bruikbare informatie op? Worden risico’s alleen geregistreerd of daadwerkelijk gebruikt bij beslissingen? Krijgen kansen voldoende aandacht? En draagt het managementsysteem bij aan betere kwaliteit en meer grip?
ISO 9001:2026 biedt daarmee een kans om ballast uit het bestaande systeem te halen en relevante onderdelen juist sterker te maken. Dat is wat wij bedoelen met Van Norm naar Groei. Certificering is niet het einddoel. Een ISO 9001-managementsysteem heeft vooral waarde wanneer het helpt om processen beter te beheersen, verantwoordelijkheid duidelijk te maken, klanttevredenheid te verhogen en structureel te verbeteren.
Webinar ISO 9001:2026: wat verandert er en wat moet je doen?
Wil je weten welke wijzigingen voor jouw organisatie relevant zijn? Op 24 september om 10:00 uur organiseert KAM Groep een webinar over de nieuwe ISO 9001. We nemen je mee door de belangrijkste veranderingen ten opzichte van ISO 9001:2015 en vertalen de norm naar de praktijk.
Meld je aan voor het webinar: De nieuwe ISO 9001 – wijzigingen en aanpak
Veelgestelde vragen over ISO 9001:2026
Wat is ISO 9001:2026?
ISO 9001:2026 is de zesde editie van de internationale norm voor kwaliteitsmanagementsystemen. De editie is gepubliceerd in september 2026 en vervangt ISO 9001:2015. Ook ISO 9001:2015/Amd 1:2024 is erin verwerkt.
Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in ISO 9001:2026?
Belangrijke wijzigingen zijn het opnemen van kerntermen en definities in hoofdstuk 3, kwaliteitscultuur en ethisch gedrag, een duidelijker onderscheid tussen risico’s en kansen, versterkt wijzigingsmanagement, uitgebreidere toelichting in Annex A en het verwijderen van Annex B.
Moet ik mijn volledige ISO 9001-managementsysteem opnieuw opbouwen?
Nee, niet automatisch. De hoofdstructuur en veel bestaande eisen blijven herkenbaar. Begin met een GAP-analyse om te bepalen waar jouw huidige managementsysteem daadwerkelijk moet worden aangepast.
Is kwaliteitscultuur verplicht in ISO 9001:2026?
Ja. Het bevorderen van kwaliteitscultuur en ethisch gedrag is expliciet opgenomen bij leiderschap. Bewustzijn hiervan komt daarnaast terug in hoofdstuk 7.3.
Is klimaatverandering onderdeel van ISO 9001:2026?
De organisatie moet bepalen of klimaatverandering een relevant extern issue is. Ook kunnen relevante belanghebbenden eisen hebben die hiermee verband houden. De relevantie voor de eigen context is bepalend.
Wat verandert er rond risico’s en kansen?
ISO 9001:2026 maakt duidelijker onderscheid tussen risico’s en kansen en bevat aparte onderdelen voor acties gericht op risico’s en acties gericht op kansen.
Hoe kan KAM Groep helpen bij de overgang naar ISO 9001:2026?
KAM Groep kan helpen met onder andere de GAP-analyse, praktische aanpassingen van het managementsysteem, coaching, interne audits en voorbereiding op de certificeringsaudit. De aanpak is pragmatisch: niet meer documentatie dan nodig, maar een systeem dat aantoonbaar werkt.
