Sinds 1 juli 2026 vraagt Veiligheid in Aanbestedingen (ViA) minimaal volwassenheidsniveau 3 voor veiligheidscultuur. Voor veel organisaties betekent dit dat zij moeten kiezen welk geaccepteerd bewijsmiddel het beste past. Naast Safety Culture Ladder kan VCA-MAX sinds juni 2026 voor MKB-organisaties tot 250 medewerkers een alternatief zijn, met een uitzondering voor werkzaamheden van ProRail.
De keuze is niet simpelweg ‘welke audit is het makkelijkst?’. Scope, bestaande VCA-certificering, organisatieomvang, opdrachtgeverseisen en je ambitie met veiligheidscultuur bepalen welke route logisch is.
Direct antwoord: VCA-MAX of Safety Culture Ladder?
Heb je al VCA en val je binnen de voorwaarden waaronder VCA-MAX als ViA-bewijsmiddel is toegestaan, dan kan VCA-MAX een praktische route zijn. Wil je veiligheidscultuur organisatiebreed ontwikkelen of vraagt je opdrachtgever specifiek om SCL, dan ligt Safety Culture Ladder meer voor de hand. Controleer altijd de actuele contracteis en de toegestane bewijsmiddelen.
Wat is VCA-MAX?
VCA-MAX combineert VCA 2026/6.1 met de aanvullende VCA Module Gedrag (VCA-MG). De bekende VCA-basis blijft gericht op veilig en gezond werken, procedures en naleving. De gedragsmodule voegt expliciete eisen toe rond veiligheidsbewustzijn en gedrag. Met VCA-MG kan een organisatie aantonen dat zij op niveau 3 van gangbare veiligheidscultuurmodellen werkt.
De module is aanvullend: een organisatie kan VCA en VCA-MG in één traject laten beoordelen of een bestaand VCA-certificaat later uitbreiden. Dat maakt VCA-MAX vooral relevant voor bedrijven die VCA al stevig hebben ingericht.
Wat is de Safety Culture Ladder?
De Safety Culture Ladder kijkt nadrukkelijk naar houding, gedrag en cultuur. De auditor wil weten waarom mensen doen wat ze doen, hoe leidinggevenden veiligheid uitdragen en of medewerkers elkaar aanspreken. Het SCL-product kent een certificaat met trede-aanduiding tot en met trede 4; SCL Original kan alle treden aantonen.
De aanpak is minder gericht op een aparte set procedures en meer op het volwassenheidsniveau van de organisatie. Interviews en observaties vormen daarom een belangrijk deel van de audit.
Wat is het belangrijkste verschil?
VCA-MAX bouwt voort op de scope en systematiek van VCA. Je combineert een systeemgerichte veiligheidsbasis met een gedragsmodule. Safety Culture Ladder kijkt vanuit een breder cultuurmodel naar de organisatie en kan bovendien groei naar hogere volwassenheidsniveaus zichtbaar maken.
Dat verschil is relevant als je verder wilt gaan dan het minimaal aantonen van niveau 3. Wil je bijvoorbeeld op termijn naar een proactieve veiligheidscultuur, dan geeft de ladderstructuur van SCL een duidelijk ontwikkelpad.
Welke rol speelt ViA sinds 1 juli 2026?
ViA is geen wettelijke certificeringsplicht, maar een afspraak binnen de Governance Code Veiligheid in de Bouw die opdrachtgevers in aanbestedingen en contracten toepassen. Sinds 1 juli 2026 is minimaal niveau 3 vereist bij de opdrachten die onder de handreiking vallen.
De actuele handreiking hanteert een ondergrens van €100.000 contractwaarde. Voor de bepaling van de organisatieomvang is de systematiek van de handreiking bepalend. In de beslisboom wordt vanaf 5 medewerkers een bewijsmiddel gevraagd; organisaties onder 5 medewerkers hoeven geen apart bewijsmiddel te hebben, maar de opdrachtgever stuurt wel op houding en gedrag.
Wanneer kan VCA-MAX als ViA-bewijsmiddel worden gebruikt?
Sinds 17 juni 2026 is VCA-MAX in de ViA-handreiking toegevoegd als alternatief bewijsmiddel voor MKB-organisaties. De erkenning geldt tot 250 medewerkers. Voor werkzaamheden van ProRail geldt deze route niet; daar blijft SCL het relevante bewijsmiddel.
Voor grotere organisaties vanaf 250 medewerkers noemt de handreiking SCL-producten. Bij 50 tot 250 medewerkers kan VCA-MAX, naast SCL-producten, in aanmerking komen. Voor 5 tot 50 medewerkers zijn ook lichtere SCL-producten beschikbaar. De concrete aanbesteding of klantvraag blijft leidend.
Wanneer ligt Safety Culture Ladder meer voor de hand?
Safety Culture Ladder ligt voor de hand wanneer een opdrachtgever dat expliciet verlangt, wanneer VCA-MAX voor jouw situatie niet als bewijsmiddel geldt of wanneer je organisatie de veiligheidscultuur breder wil ontwikkelen dan alleen het minimale ViA-niveau.
Ook als je al ver gevorderd bent in een SCL-traject is overstappen niet automatisch logisch. Een nieuwe route betekent opnieuw scope bepalen, voorbereiden en auditcapaciteit plannen. Kijk daarom naar de totale inspanning en niet alleen naar de naam van het certificaat.
Dubbel certificeren? Meestal niet voor hetzelfde doel
Als het enige doel is om dezelfde ViA-eis aan te tonen, levert zowel VCA-MAX als SCL behalen meestal weinig extra waarde op. Je krijgt te maken met extra audits, voorbereiding en kosten. Een logischer vraag is welk systeem het beste past bij je bestaande basis en je ontwikkelambitie.
Heb je VCA nodig vanwege andere opdrachtgevers of sectorafspraken, dan kan VCA uiteraard naast SCL relevant blijven. Het gaat dus om de functie van ieder bewijs, niet om zoveel mogelijk logo’s.
Hoe KAM helpt kiezen
Wij beginnen bij de opdrachtgeverseis en jouw uitgangssituatie. Welke opdrachten wil je behouden of winnen? Hoe groot is de organisatie volgens de relevante scope? Welke certificeringen heb je al? En hoeveel ontwikkeling is nodig op gedrag en leiderschap?
Met een nulmeting of transitiescan maken we zichtbaar wat al staat en wat nog ontbreekt. Daarna zetten we de route uit naar audit en borging, met aandacht voor planning, eigenaarschap en de dagelijkse veiligheidscultuur.
Van Norm naar Groei
ViA kan de aanleiding zijn om in beweging te komen, maar het bewijsstuk is niet het einddoel. De investering wordt pas echt waardevol wanneer veilig gedrag onderdeel wordt van hoe projecten worden voorbereid, leidinggevenden sturen en teams elkaar aanspreken.
Daarom kiezen we niet automatisch voor de kortste certificeringsroute. We kiezen voor de route die én aan de klantvraag voldoet én bijdraagt aan een veiligheidscultuur die op lange termijn werkt.
Logische volgende stap
Twijfel je tussen VCA-MAX en Safety Culture Ladder? Laat eerst de opdrachtgeverseis, organisatieomvang, scope en huidige VCA/SCL-basis naast elkaar leggen. Dan kun je gericht kiezen zonder dubbel werk of onnodige auditkosten.
Veelgestelde vragen
Vervangt VCA-MAX de Safety Culture Ladder?
Nee. Het zijn verschillende schema’s. VCA-MAX kan onder voorwaarden wel als alternatief ViA-bewijsmiddel worden gebruikt.
Is VCA-MAX sinds 1 juli 2026 toegestaan voor ViA?
Ja, sinds juni 2026 is VCA-MAX als alternatief bewijsmiddel opgenomen voor MKB-organisaties tot 250 medewerkers, behalve voor werkzaamheden van ProRail.
Heb ik zowel VCA-MAX als SCL nodig?
Niet automatisch. Voor één en dezelfde ViA-eis is één passend en geaccepteerd bewijsmiddel doorgaans voldoende. Andere klant- of sectorvereisten kunnen wel maken dat je meerdere certificeringen nodig hebt.
Vanaf hoeveel medewerkers speelt ViA?
Volgens de actuele beslisboom geldt vanaf 5 medewerkers een bewijsmiddel. Onder 5 medewerkers is geen apart bewijsmiddel vereist, maar de opdrachtgever stuurt wel op veiligheidsgedrag.
Hoe helpt KAM bij de keuze?
KAM kan de contracteis, scope, huidige certificeringen en GAP naar niveau 3 analyseren en vervolgens de meest praktische implementatie- en auditroute uitzetten.
