Werk je in de bouw, infra, techniek of industrie? Dan is de kans groot dat je de afgelopen jaren steeds vaker bent geconfronteerd met eisen rondom veiligheidscultuur. Opdrachtgevers kijken namelijk niet meer alleen naar procedures en certificaten. Ze willen ook zien hoe veiligheid daadwerkelijk leeft binnen een organisatie.
Daarom is de recente erkenning van VCA-MAX binnen de richtlijn Veiligheid in Aanbestedingen (ViA) een belangrijke ontwikkeling. De Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) heeft VCA-MAX erkend als volwaardig bewijsmiddel voor veiligheidscultuur binnen ViA voor mkb-organisaties tot 250 medewerkers.
Maar wat betekent dit concreet voor jou? Is de Safety Culture Ladder straks niet meer nodig? En welke route past het beste bij jouw organisatie?
De aandacht verschuift van systemen naar gedrag
Veel organisaties hebben veiligheid inmiddels goed georganiseerd. Procedures zijn vastgelegd, risico’s worden beoordeeld en medewerkers beschikken over de juiste instructies.
Toch ontstaan incidenten vaak niet omdat een procedure ontbreekt, maar doordat mensen afwijken van afspraken, risico’s onderschatten of elkaar onvoldoende aanspreken op onveilig gedrag.
Juist daarom groeit de aandacht voor veiligheidscultuur.
Opdrachtgevers willen zien dat veiligheid niet alleen op papier goed geregeld is, maar ook zichtbaar wordt in dagelijkse keuzes, leiderschap, communicatie en gedrag op de werkvloer. Veiligheidscultuur gaat daarmee niet over extra administratie, maar over de vraag hoe mensen daadwerkelijk met veiligheid omgaan.
Wat is VCA-MAX?
VCA-MAX bouwt voort op het bestaande VCA-certificaat. De basis van VCA blijft bestaan: risico’s beheersen, veilig werken organiseren en voldoen aan de eisen van het VCA-schema.
Daar bovenop wordt met de VCA Module Gedrag (VCA-MG) aandacht besteed aan veiligheidscultuur, voorbeeldgedrag, leiderschap en betrokkenheid van medewerkers.
Voor veel organisaties voelt dit als een logische ontwikkeling. Waar VCA traditioneel vooral kijkt naar het veiligheidssysteem, richt VCA-MAX zich nadrukkelijk ook op het gedrag achter dat systeem.
Het uitgangspunt is simpel: een procedure maakt een organisatie niet veilig. Mensen maken een organisatie veilig.
Waarom is deze erkenning belangrijk?
De erkenning door de GCVB zorgt ervoor dat mkb-organisaties meer keuze krijgen bij het aantonen van veiligheidscultuur binnen ViA.
Voorheen werd hiervoor vooral gekeken naar de Safety Culture Ladder (SCL). Die ladder heeft veiligheidscultuur stevig op de kaart gezet en blijft ook de komende jaren een belangrijk instrument binnen de markt.
Met VCA-MAX ontstaat echter een extra route voor organisaties die al beschikken over een VCA-certificaat en veiligheidscultuur willen integreren binnen hun bestaande veiligheidsmanagement.
Dat kan voordelen bieden. Je bouwt voort op bestaande processen en voorkomt dat veiligheidssystemen naast elkaar gaan bestaan. Daardoor blijft de aanpak vaak overzichtelijker en beter beheersbaar.
Is de Safety Culture Ladder nu verleden tijd?
Nee.
Dat is misschien wel de belangrijkste nuance in deze ontwikkeling.
De Safety Culture Ladder blijft bestaan en behoudt een belangrijke positie binnen de markt. Voor grotere organisaties en bepaalde opdrachtgevers kan SCL zelfs de meest logische keuze blijven.
Ook binnen spoorprojecten blijft de Safety Culture Ladder voorlopig het aangewezen bewijsmiddel.
De vraag is daarom niet welke norm wint, maar welke aanpak het beste aansluit bij jouw organisatie, opdrachtgevers en groeiplannen.
In de praktijk verwachten veel deskundigen dat beide systemen naast elkaar blijven bestaan. VCA-MAX biedt vooral een interessante mogelijkheid voor mkb-organisaties die al werken met VCA en op een praktische manier willen voldoen aan de toenemende eisen rondom veiligheidscultuur.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
Deze ontwikkeling is een goed moment om kritisch naar je huidige situatie te kijken.
Heb je al een VCA-certificaat? Dan kan VCA-MAX een logische vervolgstap zijn.
Werk je regelmatig voor opdrachtgevers die expliciet vragen om de Safety Culture Ladder? Dan kan een SCL-certificering nog steeds de beste keuze zijn.
Daarnaast spelen ook andere factoren een rol:
- De grootte van je organisatie.
- De sector waarin je actief bent.
- De eisen van opdrachtgevers.
- De aanbestedingen waarop je inschrijft.
- Je ambities op het gebied van veiligheidscultuur.
Een certificaat kiezen zonder naar deze factoren te kijken, leidt vaak tot onnodige kosten of dubbel werk. Daarom is het belangrijk eerst te bepalen wat jouw organisatie daadwerkelijk nodig heeft.
Wat zien wij vaak in de praktijk?
Veel organisaties focussen zich in eerste instantie op het behalen van een certificaat. Dat is begrijpelijk, zeker wanneer aanbestedingseisen een belangrijke rol spelen.
Toch zien wij dat de grootste winst vaak ergens anders zit.
Wanneer medewerkers elkaar actief aanspreken op risico’s, leidinggevenden zichtbaar eigenaarschap tonen en veiligheid regelmatig wordt besproken, ontstaat meer betrokkenheid. Dat leidt niet alleen tot minder incidenten, maar ook tot meer rust, duidelijkheid en draagvlak binnen de organisatie.
Veiligheidscultuur is daarom geen doel op zichzelf. Het is een middel om veiliger, professioneler en voorspelbaarder te werken.
Precies daar ontstaat de echte waarde.
Hoe helpt KAM Groep?
Bij KAM Groep begeleiden we organisaties bij zowel VCA, VCA-MAX als Safety Culture Ladder-trajecten.
We starten altijd met een praktische analyse van jouw situatie. Welke eisen stellen opdrachtgevers? Welke certificeringen zijn al aanwezig? Welke route sluit het beste aan bij jouw organisatie?
Op basis daarvan maken we een concreet stappenplan. Daarbij ondersteunen we onder andere met GAP-analyses, implementatiebegeleiding, interne audits, trainingen, bewustwordingssessies en voorbereiding op certificering.
Onze aanpak is pragmatisch. Geen onnodige documenten of ingewikkelde trajecten, maar een oplossing die werkt in de praktijk.
Want uiteindelijk draait het niet om het certificaat aan de muur. Het draait om een organisatie waarin veiligheid vanzelfsprekend onderdeel is van de dagelijkse werkzaamheden.
Dat is waar certificering waarde toevoegt.
Van Norm naar Groei.
Welke stap is nu verstandig?
Twijfel je of VCA-MAX of de Safety Culture Ladder beter past bij jouw organisatie?
Laat dan eerst in kaart brengen wat jouw opdrachtgevers vragen en welke route de meeste waarde oplevert. Daarmee voorkom je dat je investeert in een traject dat niet aansluit op jouw situatie.
De ontwikkelingen rondom veiligheidscultuur gaan snel. Juist daarom is dit een goed moment om vooruit te kijken en een keuze te maken die niet alleen voldoet aan de eisen van vandaag, maar ook aansluit bij de ambities van morgen.
